|
ชาติเสือต้องไว้ลาย
ชาติชายต้องไว้ชื่อ :
สำนวนนี้
มักใช้เป็นสำนวนเปรียบกับผู้ชาย
ซึ่งตามหลักที่ว่าผู้ชายจะทำอะไรก็ต้องให้เก่งกล้าหรือองอาจ
ไม่อ่อนแอเหมือนผู้หญิง
โดยเฉพาะหมายความว่า
ขึ้นชื่อว่าผู้ชายแล้วจะต้องเก่งกล้าสามารถทุกคนเปรียบได้กับเสือ
เพราะเสือเป็นสัตว์ดุร้ายแต่เก่งถือเอาลายของมันเป็นสัญลักษณ์ของความเก่งกาจซึ่งเรามักพูดอีกสำนวนหนึ่งว่า
" ชาติเสือไม่ทิ้งลาย
"
อันมีความหมายอย่างเดียวกัน.
ชายสามโบสถ์
หญิงสามผัว :
สำนวนนี้
ประโยคแรกหมายถึง
ผู้ชายที่บวชเป็นพระ ๓
ครั้งคือบวชแล้วสึก
สึกแล้วบวชอีกถึง ๓
หนด้วยกัน ส่วน
"หญิงสามผัว"
นั้นคือหญิงที่แต่งงานแล้วมีสามีมาแล้ว
๓ ครั้งหรือ ๓ คน
โดยมีสามีคนแรกแล้วเลิกร้างกันไป
มามีคนที่สองเลิกล้างกันไปอีกจนถึงคนที่สามก็ต้องเลิกล้างกันไปอีก
สำนวนนี้หมายความว่าผู้ชายที่บวชมาแล้ว
๓ ครั้ง
กับผู้หญิงที่ผ่านการมีสามีมาแล้ว
๓ คน
โบราณมีข้อห้ามมิให้เพศตรงข้ามไปมีสัมพันธ์ทางรักใคร่หรือชู้สาวด้วย
คือผู้หญิงก็ไม่ควรไปมีสามีชนิดนี้
หรือผู้ชายก็ไม่ควรไปมีภรรยาชนิดนี้เข้า
ซึ่งตามความเข้าใจว่าบุคคลชนิดนี้ใจคอไม่มั่นคงหรือรวนเลได้โดยสังเกตเอาอาการกระทำเป็นเครื่องวัด
แต่ตกมาถึงสมัยนี้
เข้าใจว่า
คงจะไม่มีใครค่อยเชื่อว่าถือกันเท่าไรนัก.
ช้า ๆ
ได้พร่าเล่มงาม :
สำนวนพังเพยนี้
หมายถึง
การทำอะไรสักอย่างหนึ่ง
ถ้ามุ่งจะให้ได้ประโยชน์สมบูรณ์ก็ต้องทำด้วยความรอบคอบ
หรือไม่รีบร้อนจนเกินไปนัก
หรือไม่หมายความว่าจะทำให้งาน
" ล่าช้า " จนเกินไป
แต่มีความหมายว่า
ให้ค่อย ๆ คิด ค่อย ๆ ทำ
สำนวนนี้
คนในสมัยปัจจุบันยังข้องใจอยู่ว่าจะขัดกับสำนวนพังเพยที่ว่า
" น้ำขึ้นให้รีบตัก "
ซึ่งแปลว่าให้รีบฉกฉวยโอกาส
ตรงกันข้ามกับสำนวนนี้ที่ว่า
" ได้พร้าเล่มงาม "
แต่แท้จริงแล้ว
เป็นคำพังเพยที่เตือนให้เราเลือกปฏิบัติให้เหมาะสมต่างหาก
จะช้าหรือรีบร้อนจึงต้องแล้วแต่โอกาส.
ชักใบให้เรือเสีย
: หมายถึง
การพูดหรือทำอะไรให้เป็นที่ขวาง
ๆ
หรือทำให้เรื่องในวงสนทนาต้องเขวออกนอหเรื่องไป
โดยไม่คิดว่าเรื่องที่เขากำลังพูดหรือทำอยู่นั้นจะมีความสำคัญขนาดไหน.
ชาติคางคกยางหัวไม่ตกไม่รู้สำนึก
: สำนวนนี้ หมายถึง
คนที่อวดดีหรือชอบกระทำนอกลู่นอกทางเมื่อมีคนทักท้วงก็ไม่เชื่อฟัง
ยังขืนกระทำ
จนเขาหมั่นไส้ปล่อยให้ลองทำเพื่อจะให้รู้สึกตัวบ้าง
เพราะเชื่อว่าการกระทำนั้น
ๆ
จะต้องได้รับอันตรายถึงเลือดตกหรือเจ็บปวดเข้าก็ได้
หรืออีกทางหนึ่งเปรียบเทียบได้กับเด็กที่ไม่เชื่อฟังผู้ใหญ่หรือผู้ปกครอง
เมื่อห้ามด้วยปากไม่เชื่อก็ต้องใช้ไม้เรียวเฆี่ยนทำให้เจ็บตัวเสียก่อนจึงจะรู้สึก
 |