|
หอกมันแทงมัน
: หมายความว่า
เอาผลที่ได้มาจากการทำสิ่งใดสิ่งหนึ่งนั้น
เป็นเครื่องดำเนินต่อไปโดยไม่ต้องลงทุนใหม่
เช่น
เอาเงินที่ได้จากการพนันเสี่ยงโชคนั้นลงไปเสี่ยงในการพนันต่อไป.
หมากัดอย่ากัดหมา :
หมายความว่า คนชั่ว
คนชั้นต่ำ
หรือพวกอันธพาลคิดร้ายหรือประทุษร้ายเราอย่างใดอย่าทำตอบ
แต่ควรหลีกเลี่ยงไปเสีย.
หมาเห่าใบตองแห้ง :
หมายถึง
คนที่ชอบเอะอะโวยวายเป็นที่อวดตัวว่า
ตนเก่งกล้า
แต่แท้จริงแล้วกลับเป็นคนขี้ขลาด
ไม่กล้าเผชิญกับศัตรู
เปรียบได้กับใบตองแห้งที่ติดกับต้นกล้วย
เวลาลมพัดมามีเสียงดังแกรกกรากหมาได้ยินเข้าหน่อยก็มักจะเห่าส่งเดช.
หมาเห่าไม่กัด :
ความหมายอย่างเดียวกับ
" หมาเห่าใบตองแห้ง
"
ตามที่สังเกตเอาว่า
หมาที่เห่าเก่ง ๆ
นั้นมักจะไม่กัด
และหมาที่ชอบกัดนั้นมักไม่เห่าง่าย.
หมาเห็นข้าวเปลือก :
หมายถึง
การได้เห็นแล้วอยากได้แต่ไม่มีทางที่จะได้
หรือเป็นประโยชน์แก่ตนเองจะโดยฐานะต่ำต้อยหรืออะไรก็ตาม
สำนวนที่เอา " หมา "
มาเปรียบนี้มีมาก
แต่มักหมายไปในทางไม่ดี
เช่น หมาหัวเน่า ,
หมาสองราง ฯลฯ.
|

|
หมูจะหาม
เอาคานเข้ามาสอด :
หมายถึง
การที่เข้าไปขัดขวางผลประโยชน์
หรือกิจการของคนอื่นที่เขากำลังจะสำเร็จอยู่แล้ว
สำนวนนี้มีต่อท้ายด้วยว่า
"
ผัวเมียเขาจะกอดเข้าไปข้างกลาง
"
มีความหมายอย่างเดียวกัน. |
หวานนอกขมใน :
หมายถึง
การใช้คำพูดหรือแสดงกิริยาให้อีกฝ่ายเห็นว่า
ดีต่อ
แต่แท้จริงภายในจิตใจกลับตรงกันข้ามกับกิริยาและวาจา.
หักด้ามพร้าด้วยเข่า
: หมายความว่า
ใช้วิธีบังคับหรือเตี่ยวเข็นเอาอย่างหักโหม
ตามความต้องการของตนเอง
โดยไม่คำนึงว่า
จะเกิดผลเสียอย่างไรบ้าง
" พร้า "
หมายถึงมีดใหญ่ที่ใช้สับและฟัน
คนสมัยก่อน ๆ
มักจะใช้คำพูดควบกันไปว่า
" มีดพร้า "
และเป็นของประจำทุกครัวเรือน
จึงมักจะนิยมเอามาผูกสำนวน.
หัวมงกุฎท้ายมังกร :
หมายถึง
การทำอะไรที่ไม่เข้ากันหรือขัดกัน
เช่น
ประกอบอะไรขึ้นสักอย่างมีหัวกับท้ายหรือหางไม่เหมือนกัน
หรือไม่กลมกลืนกัน
สำนวนนี้มักมักพูดกันว่า
" หัวมงกุฎท้ายมังกร "
ไปเสียแท้จริงแล้วต้องเป็น
" มังกุ " ไม่ใช่
" มงกุฎ " เพราะ "
มังกุ "
เป็นชื่อเรือต่อชนิดหนึ่ง
และ " มังกร "
ก็เป็นชื่อเรืออีกชนิดหนึ่งเหมือนกัน
สำนวนนี้เอาเรือที่ประดิษฐ์หัวเรือและท้ายเรือ
เป็นรูปสัตว์ต่าง ๆ เช่น
เรือหงษ์ เรือมังกร
มาเปรียบ.
หัวล้านนอกครู :
สำนวนนี้ต่างกับคำว่า
" หัวล้านได้หวี "
เพราะหมายถึง
คนที่ทำอะไรนอกแบบแผน
หรือไม่ทำอย่างที่คนธรรมดาเขาปฏิบัติกันอยู่ทั่วไป
โบราณมักจะเอาคนหัวล้านมาผูกเป็นประโยคสำนวน
หรือคำพังเพยส่วนมาก
เข้าใจว่า
คนหัวล้านในสมัยนั้นคงมีพฤติการณ์อะไรแปลก
ๆ
หรือเป็นจุดเด่นให้สังเกตได้ง่ายก็อาจเป็นได้.
หาเลือดกับปู :
ความหมายอย่างเดียวกับสำนวนที่ว่า
" รีดเลือดกับปู ".
หาเหาใส่หัว :
หมายความว่า
หาความลำบากมาใส่ตัวเองหรือเอาเรื่องของคนอื่นมาเป็นเรื่องที่ทำให้เกิดความเดือดร้อนแก่ตัวเอง.
|

|
หุงข้าวประชดหมา
ปิ้งปลาประชดแมว : หมายความว่า
การทำประชดหรือทำแดกดันที่กลับเป็นผลร้ายแก่ตนเอง
เพราะธรรมดาแมวชอบกินปลา
ถ้ายิ่งปิ้งปลาให้แมวกินแบบประชดมาก
ๆ แมวก็ยิ่งชอบ
แต่ตัวคนทำประชดจะต้องเสียผลมากขึ้น. |
เห็นกงจักรเป็นดอกบัว
: หมายความว่า
เห็นสิ่งที่ไม่ดีเป็นดี
หรือเห็นผิดเป็นชอบ
คำว่า " กงจักร "
ซึ่ง หมายถึง " ไม่ดี
" และ " ดอกบัว "
ซึ่งหมายถึง " สิ่งดี
" นั้น
ได้เค้ามาจากนิทานชาดกเรื่อง
" มิตตวินทุชาดก "
เมื่อพระโพธิ์เสวยชาติเป็นเทวดาและลงไปเที่ยวในเมืองนรก
ไปเห็นมิตตวินทุตกนรกมีกงจักรครอบอยู่บนหัวทรมานเจ็บปวด
แต่พระโพธิสัตว์
กลับมองเห็นกงจักรเป็นดอกบัว
มีสีสันสวยงาม
ก็ออหกปากขอกงจักรนั้นมาสวมบ้างเป็นการทำให้มิตตวินทุสิ้นกรรม
แต่ตัวพระโพธิสัตว์เองกลับต้องรับกรรมแทน.
เห็นขี้ดีกว่าไส้ :
หมายความว่า
เห็นคนอื่นดีกว่าญาติพี่น้องของตน.
เห็นเขาขึ้นคานนั่ง
เอามือประสานรัดก้น :
ความในสำนวนนี้
แปลว่า
เห็นคนอื่นเขานั่งคานหาม
มีคนหามไป
ตัวเองก็เอามือประสานกันเข้า
ช้อนใต้กัน
เป็นทำนองว่า
ตนก็นั่งคานหามเหมือนกันเป็นความหมายถึงการแสดงความทะเยอทะยาน
ใฝ่สูงเกินศักดิ์
อยากจะทำตัวตามอย่างผู้สูงศักดิ์กับเขาบ้าง.
เห็นช้างขี้ขี้ตามช้าง
: สำนวนนี้
ความหมายอย่างเดียวกับ
" เห็นเขาขึ้นคานนั่ง
เอามือประสานรัดก้น ".
เหยียบเต่าเต็มตีน :
หมายความว่า
ทำอะไรให้มั่นคงอย่าให้เกิดมีข้อผิดพลาดถึงเสียงานเสียการได้
สำนวนนี้
บางทีก็พูดว่า "
เหยียบเต่าสองตีน "
เป็นการทำให้เต่าดิ้นหลุดไม่ได้.
เหยียบเรือสองแคม :
หมายความถึง
คนที่ทำอะไรไม่ซื่อตรง
และเป็นคนเห็นแก่ประโยชน์ส่วนตัว
แม้จะยืนอยู่ข้างฝ่ายไหน
ก็ยังละโมบไปเข้าด้วยอีกฝ่ายหนึ่ง
อย่างมีเลห์เหลี่ยม
โดยมุ่งแต่ประโยชน์ฝ่ายเดียว
และการเอาตัวรอดเข้าไว้ก่อนอยู่เสมอ.
หินดีเหล็กดี
ตีทีเดียวก็ติด :
สำนวนนี้
มุ่งหมายโดยเฉพาะถึงชายกับหญิง
ซึ่งรักใคร่ได้เสียกัน
ในทำนองที่ว่า
แม้จะได้เสียกันเพียงครั้งเดียว
ถ้าทั้งฝ่ายชายและฝ่ายหญิง
มีความสมบูรณ์ทัดเทียมกันก็อาจทำให้หญิงเกิดตั้งครรภ์ได้
โดยไม่จำเป็นต้องสมสู่กันหลายครั้ง
สำนวนนี้
เปรียบเอาหินไฟกับเหล็กมาตี
เพื่อทำให้เกิดประกายไฟติดชุด
คือนุ่นของคนในสมัยก่อน
ๆ
ซึ่งยังไม่มีไม้ขีดไฟใช้กันคือถ้าหินดีเหล็กดี
ตีครั้งเดียวก็เกิดประกายไฟติดทำให้เป็นไฟขึ้นมาใช้ได้.
หนามแหลมบ่มีคนเสี้ยม
: สำนวนนี้
อธิบายไว้แล้วใน "
มะนาวกลมเกลี้ยง
บ่มีคนกลึง "
หน้าไหว้หลังหลอก :
สำนวนนี้มีความหมายอย่างเดียวกับ
" ต่อหน้ามะพลับ
ลับหลังตะโกน "
คือต่อหน้าทำดีแต่ลับหลังตรงกันข้าม.
หว่านพืชหวังผล
หมายถึง
การลงทุนทำอะไรสักอย่างหนึ่ง
ก็ย่อมจะต้องหวังผลประโยชน์ตอบแทน.
 |